| |
 |
|
"Ben, fotografçılığın ne kadar potansiyelinin olduğunu
bulamadım. Her ufuk, her erişim noktası, yeni bir uzaklığı açığa
vuruveriyor. Beni sorarsanız; her zaman sadece eşikteyim..."
William Eugene Smith, 30 Aralık 1918 tarihinde Kansas eyaletinin
Wichita kasabasında doğmuş ve eğitimini burada tamamlamıştır.
1924-1935 yılları arasında Katolik İlk ve Ortaokulu’nda öğrenim
görmüştür. 14 yaşındayken havacılığın her türlü alanına, ilgi
duymuştur. Uçak dizaynı ve mühendisliğine duyduğu ilgi fotografla
tanışmasını sağladı. Hevesli bir fotografsever olan annesinden ödünç
aldığı kamerayı, Wichita Havaalanına yaptığı ziyaretlerde ve uçuculuk
dersleri için kullanıyordu. Daha sonra fotograf Smith için ön plana
geçmeye başladı ve lise yıllarını fotograf çekerek geçirdi.
1933 ve 1935 yılları arasında ilk fotograflarını çektikten hemen sonra
basın fotografçısı Frank Noel’in cesaretlendirmesi ile Wichita Eagle
ve Wichita Beacon gibi yerel gazetelerde çalışmaya başlamıştır. Daha
çok spor ve kasırga, kuraklık, çekirge istilası gibi hava ile ilgili
felaketlerin fotograflarını çekiyordu. İlk çalışmalarında Martin
Munkacsi’nin fotograflarından etkilenerek fotograflar üretmiştir.
Fakat daha sonra Smith bu ilk çalışmalarının çoğunu,içinde yaşadığı
çağın gerçekliğini yansıtmaktan yoksun olduğu için yakacaktır
“Zamanlama konusunda sezgim, zayıf bir tekniğim ve yorumcu anlayıştan
uzak, yaşanan olayın gerçekliğine duyduğum heyecanım vardı. Derinden
hareket ettiğim halde konuyla iletişim kuracak güce sahip değildim.”
1936 yılında yaşanan babasının intiharı ile ilgili haberlerin
gazeteler tarafından çok çarpıtılarak aktarılması, Amerikan basının
rolü ve standartları hakkında Smith’i düşünmeye iter. Smith bu
gelişmenin ardından, foto-muhabirlik üzerinde çalışmaya, ancak kendi
deneyimlerini yüksek standartlar seviyesinde tutmaya karar verir.
Aynı yılın sonbaharında liseden mezun olan Smith, Notre Dame
Üniversitesi’nin Fotograf Bölümü’ne özel bursla girdi. Fakat
okulundaki basmakalıp istekler onu sıkmıştı ve ertesi sene okulu terk
etti. Araştırmalarına aralıksız devam eden Smith New York’a gider,
burada önce Life, sonra da News Week dergisinde kadrolu olarak
çalışmaya başlar. 1938 yılında kurallara uymayarak minyatür kamera
kullandığı için News Week Dergisi’nden kovulur.
Smith artık işsizdi, ve sadece karnını doyurmak için hoşlanmadığı
işler yapmaktansa aç kalmaya razıydı. 1938-1939 yılları arasında Black
Star Fotograf ajansında freelance fotografçı olarak çalışır.
Fotografları Life, Collier's, The American, The New York Times,
Harper's Bazaar, ve diğer periyodik dergilerde yayınlanmaya başlar.
Ama hiç bir zaman bu işlerde prensiplerinden ve dürüstlüğünden taviz
vermedi. Hiç bir zaman haberleri, babasının ölümünden sonra yapıldığı
gibi çarpıtmadı.
1938-1941 yılları arasında Life dergisinde kadrolu fotografçı olarak
çalışmaya başlar. Life muhabiri olarak, 2. Dünya Savaşı sırasında
Pasifik Savaşını havadan, karadan ve denizden, savaş olgusunun
merkezine ulaşabilme ümidiyle fotograflar, kendi deyimiyle ‘fotografın
kalbine gömülecektir’.
"Çok zaman binlerce kilometre yol, aylarca süren çalışmalar
sonucunda elde ettiğim fotografları beğenmeyip yırtıp attığım
olmuştur. Unutmayınız ki insan hafızası yorulmadan, olayları bir anda
kavramak ister. Öyleyse çekilecek fotografta birçok şeyi bir anda
anlatabilmek lazım..."
İstediği fotografı çekebilmek için her türlü riski göze alan Smith 23
Mayıs 1945 tarihinde Okinowa’da ciddi biçimde yaralanır. Yüzüne isabet
etmeden önce sol elini yaralayan mermi, iki yanağında da büyük
tahribata ve birçok dişinin kırılmasına yol açmıştır. Hastanedekilere
: “ Eğilmeyi unuttum ama bunu yapanın harika fotograflarını çektim...
sonunda herkes eğilirken, ayakta kalmamın cezası beni yakaladı.”
demiştir.
Smith, iki sene boyunca tedavi görür. İyileşme sürecinin ardından “Bir
daha fotograf çekebileceğimden bile emin değildim.” derken, kamerasına
güçlükle taktığı filminin ilk karesiyle “Cennetin Kapısına Yürüyüş”
adlı en ünlü fotograflarından birini çeker. Smith, kendi çocuklarını
fotografladığı bu kareyle arasında özel bir bağ olduğuna inanıyor. İki
yıl aradan sonra çektiği ilk karenin özel olması gerektiğini
düşünüyordu; “Bu tesbitimden ötürü neredeyse umutsuzdum, bir nedenden
ötürü ilk pozun ayrı bir yerinin olması gerektiğinde ısrar ediyordum.
Asla tam olarak neden böyle istediğimi anlayamadım, neden ikinci poz
değil de ilk pozun olması gerektiğini. Neden? Eğer bu fotografı bugün
çekemezsem haftaya çekemezdim, ki o gün bütün endişelerime, bütün
nedenlerime karşı kendimle savaştım...”
İngiliz kompozitör Frederick Delius’un çalışmasından esinlenerek
isimlendirilen bu fotograf Smith’in “The Family Of Men” adlı
çalışmasının son fotografı olarak da sergilenir. Smith fotografa 1947
yılında yine Life dergisiyle geri döner. 1954 yılına kadar bu dergide
çalışmasını sürdürür. Bu dönemde “Country Doctor” (1948), “Hard Times
On Broadway” (1949), “Spanish Village” (1951), “Nurse Midwife” (1951),
“A Man Of Mercy (about Dr. Schweitzer in Africa)” (1954) gibi çok
tanınan bazı çalışmalarını üretir...
Buradaki son foto-röportajı olan, Nobel ödüllü doktor Albert
Schweitzer' in Afrika' daki tıbbi misyonerlik çalışmalarını
fotografladığı projesine Life dergisinin kendi isteği dışında
“Merhamet Adamı” ismi koyması, Smith’in dergiden ayrılmasına neden
olur.
W. Eugene Smith'in Life’a mektubu; negatiflerinin dergide kalmasına
karşı çıkıyor. ‘’Negatifler, tıpkı birer defter gibidir, yanlış
başlangıçlar, geçici hevesler, zayıf taslaklar veya iyi taslaklar
olabilirler, ama asla bir fotograf çalışmasının tamamlanmış hali
değildir onlar. Fotografın tamamlanmış hali, basılmış halidir, bu bir
dergi için en iyi yatırımdır. En iyi fotograf, tamamlanmış fotograftır.
Benim negatiflerim özeldir, tıpkı yatak odam kadar özel..."
1955 yılında Magnum Ajansına katılır. İzleyen dönemde de bu
ajansta birçok büyük projeye imza atar. Bunların en büyüğü Pittsburg
şehrinin fotograflanması projesidir. Pittsburg o dönemde,
Amerika' nın hızla gelişen ve hava kirliliğinin en fazla olduğu
şehridir. Bir şehirsel dönüşüm projesi başlatılmıştır ve Smith,
projeji görüntülemek üzere görevlendirilir. Şehirde kiraladığı bir
daireyi hem konaklamak hem de karanlık oda çalışmaları için kullanır.
Kendisine bir asistan ve bir rehber bularak, 1955 yılında altı ay,
1957 yılında da birkaç ay çalışarak bu şehirde 14.000' in üzerinde
fotograf çeker. Kendisi için ayrılan bütçenin tamamını harcadığı gibi,
kişisel birikimini de bu iş sürecinde tüketir. Tüm kaynakları tükenen
sponsorlar, projeyi ancak 1964 yılında ve sadece 64 fotograftan oluşan
bir kitap ile tamamlayabilirler.
Ancak Pittsburg projesi, Smith' in foto muhabirliği çalışmalarını
farklı bir boyuta taşıması ve meslektaşlarını yönlendirmesi bakımından
bir dönüm noktasıdır. Pittsburg’un günlük yaşamı ve sanayileşme
sürecini fotograflarına yansıtan Smith, 1960’ların sonunda yine
A.B.D.’de ortaya çıkan, kavramlaştırılması eğitimci Nathan Lyons
tarafından yapılan “Sosyal Manzara” fotografına da kaynak
oluşturmuştur.
Pittsburgh çalışması devam ederken, 1956 yılında Smith Amerikan
Mimarlık Kurumu tarafından modern Amerikan mimarisini renkli film ile
fotograflaması için görevlendirilir. Üzerinde bir yıl çalışan proje,
Washington’daki Milli Sanat Galerisi’nde sergilenmiştir.
1957 yılının başında kendini çalışmalarına adamak için, ailesini
bırakıp New York’ta bir çatı katına taşınır. Smith zamanının çoğunu
dairesinden dışarıyı, kendisiyle benzer hayatlar süren sanatçı ve
müzisyenleri fotograflayarak geçirir. Dairesinde altı kamerayı çekime
hazır bulunduran Smith hiç bir anı kaçırmak istememektedir.
Penceresinden çektiği bu fotograflar daha sonra "Let Truth Be the
Prejudice" isimli çalışması olacak ve 1970 yılında New York’taki
Yahudi Müzesi’nde sergileneceklerdir.
1959 yılında Magnum Ajansı’ndan ayrılan ve serbest fotografçı olarak
çalışmalarına devam eden Eugene Smith, çeşitli yerlerde belgesel
fotograf üzerine özel dersler vermiş, konferanslar düzenlemiş ve
sergiler açmıştır. Bununla beraber birçok ödüle de layık görülmüştür.
1957-1968 yılları arasında New York’taki ‘komşularını’ fotografladığı
projeyi gerçekleştirir: ”The Loft From Inside In”. Smith,
müzisyeninden, ressamına, yönetmenine kadar birçok renkli ismi içinde
barındıran bu sokağın, bu binanın adeta gözü, kulağı olmuştur. Her
türlü kayıt yöntemiyle takıntı derecesinde ilgiliydi. Tanımadığı
komşularına rağmen binanın her yerine mikrofonlar koymuştu, böylece
binada olan her sesten, her konuşmadan haberdar olabilecekti. Ciddi
bir karanlık fobisi yüzünden acı çekse de, komşularıyla bohem bir
hayat yaşamış ve içine yaratıcılıkla dolu yüzlerce fotograf
sığdırmıştır.
"Let Truth Be the Prejudice" adlı çalışmasının ardından 1971-1975
yılları arasında Smith son projesi olacağı, Minamata köyünü
fotograflamıştır. İkinci eşi Aileen Mioko Smith ile Japonya’ya
yerleşen Smith son önemli projesinde, bu balıkçı kasabasındaki
endüstriyel kirliliğin kurbanı olan köylüleri, cıvadan zehirlenen bir
kasabayı fotograflamıştır. Bu proje için sağlığını dahi tehlikeye
atmaktan çekinmez. Bu çalışması nedeniyle kimyasal madde
üreticilerinin kötü bir saldırısına uğrar ve Amerika'ya dönüşünde
aktif gazetecilikten vazgeçip sergiler açar. Pittsburg projesi ile
yapmayı bir ölçüde başardığı, ancak istediği ölçüde kitlelere
ulaştıramadığı için bir ölçüde de başarısız bulduğu, fotoröportaj
anlayışını değiştirme çabasını Minamata projesi ile sağladığını
söyleyebiliriz. Çünkü röportajların yayınlanması bölge halkının
yaşamını değiştirecektir.
W. Eugene Smith 1978 yılında Tucson, Amerika’da öldü. Arkasında
belgesel fotografçılığın en önemli fotograflarından bir bölümünü miras
bıraktı. Kendi hayatını, fotografladığı konularla bütünleştiren
yaklaşımı, foto röportaj kavramının değişmesini sağlamıştır.
Çalışmaları güzel sanatlar fotografçılığıyla belgesel fotografçılık
arasındaki köprü görevini görmüştür. Sonunda Smith’in bize en büyük
hediyesi, basın fotografçılığının hep aradığı konularındaki insanlık
ve derinlik duygusunu göstermekteki ısrarı olmuştur.
Kaynaklar :
W. Eugene Smith : The Camera As Cosciense
W. Eugene Smith : Hıs Photographs And Notes
http://www.masters-of-photography.com/S/smith/smith_articles1.html
http://www.photo-seminars.com/Fame/eugesmith.htm
http://www.smithfund.org/biography.html
http://www.pbs.org/wnet/americanmasters/database/smith_w.html
http://ilef.ankara.edu.tr/fotograf/yazi.php?yad=2213
Serkan Taycan ve Burcu
Bilgin’e yardımlarından dolayı teşekkürler.
Eserleri :
“Folk
Singers” (1947)
“Trial By Jury” (1948)
“Country Doctor” (1948)
“Life Without Germs” (1949)
“Great Britain” (1950)
“Spanish Village” (1950)
“Recording Artists” (1951)
“Nurse Midwife” (1951)
“Chaplin At Work” (1952)
“The Reign Of Chemistry” (1953)
“My Daughter Juanita” (1953)
“Man
of Mercy” (1954)
“Portraits (1947-1952)
“Pittsburgh (1955-1956)
“As From My Window I Sometimes Glance... (1957-1958)
“The Loft From Inside In” (1957-1968)
“Political Protest” (1951-1969)
“The Walk to Paradise Garden (1959-1975)
“Hitachi” (1961-1962)
“Minamata” (1971-1975) |
|
