GENİŞ AÇILI OBJEKTİFLER
GÖZÜN GÖREBİLECEĞİNDEN DAHA FAZLASI

Geniş açılı objektifler fotografçılığınıza, normal ya da tele objektiflere göre, daha geniş görüntü vermekten çok daha fazlasını katabilirler. Doğrusal perspektifi sıkıştırabilirler böylece bir sahnedeki cisimler olduklarından daha uzakta görünürler. Nesneler küçük olduklarından yaklaşabilir, diğer her şey uzağa doğru kaybolurken sahnenin fotograf makinesine yakın duran parçalarının ön planda geniş durduğu güçlü sahneler yaratabilirsiniz.
Peki, geniş açılı objektif nedir? Herhangi bir film formatında  ‘normal’ olarak kabul edilen objektiften daha geniş bir görüntü veren objektif geniş açılıdır. Yani, eğer 50mm objektif size standart bir görüntü veriyorsa ondan küçük olan her şey geniş açılıdır. Bunu odak uzaklığıyla değil, fakat film formatıyla ilgisi vardır. Mesela, 50 mm odak uzaklığı olan objektif, 35mm formatta ‘normal’ olarak kabul edilirken daha geniş olan 6x6cm formatta ise geniş açılıdır.
Teoride,  standart odak uzaklığını film formatının diyagonali verir. 35mm formatta bu, standart odak uzaklığının 43mm olması gerektiği anlamına gelir. Fakat bu format için 50mm standart kabul edilir ve önemsiz ayrıntıları saymazsak insan gözünün elde ettiği görüntüye yakın bir görüntü verir. 35mm formatta ilk gelen geniş açılı objektif 35mmdir. 6x4cm’de bu 55mm; 6x6cm’de 65mm; 6x7cm’de ise 75mmdir. Formatı göz önüne almazsak, odak uzaklığı kısaldığında görüş açısı artar. Mesela, 35mm formatta 50mm normal objektif 46 derecelik bir görüş açısına sahipken 28mm geniş açılı objektifte bu açı 75 derece ve 17mm’de ise 104 derecedir.





Geniş açılı objektifler nesneyi etrafındakilerle bir anlam bütünlüğü içine sokmada mükemmeldirler. Bu fotografta, fotografçı Montana arazisindeki terkedilmiş Ford'u gördü ve geniş açılı objektifin kullanımı sahnenin her şeyini yarattı.

Makine: Pentax67, Objektif: 45mm., Film: Kodak T-Max 400, Kağıt: Ilford Multigrade

Fakat hatırlamak gerekir ki görüntü noktasıyla oynamadığınız sürece düz geniş açı çekimler görüntüleri saptırmazlar. Oransal olarak azaltırlar. Her alandan fotografçılar geniş açılı objektifleri kullanırlar; tele objektiflerin üstün olduğu spor konularını çekenler bile. Kısa odak uzaklığına sahip objektiflerin ön plana drama ekleyebilme özelliğinden dolayı özellikle manzara fotoğrafçıları arasında çok yaygındırlar. Bir 24mm objektif ön plana vurgu yapabilir, nehirler, yollar, çitler ve parmaklıkların oluşturduğu çizgileri çarpıtabilir. Bu etki hakkında bir fikir sahibi olmak için, bir yolun ortasında durmayı deneyin (tabii ki trafik yokken) ve geniş açılı bir objektif takılı olarak makinenizin vizöründen dikkatlice bakın. Makineyi yavaşça aşağıya çevirdiğinizde yol kenarları ileriye doğru, kayboluş noktası denen hayali yerde birleşene kadar yakınlaşırlar. Şimdi bir tele objektif takıp makineyi aynı açıda koruduğunuzda ise göreceğiniz ilk şey yolun kısıtlı bir görüntüsüdür. Tamam, şimdi makineyi yolun iki tarafını da içerecek şekilde yukarıya çevirin; yine yakınlaşma etkisini elde edersiniz fakat bunu daha kısa odak uzaklığında daha abartılı olduğunu fark edeceksiniz.
Dikkatli kullanıldığında bu yakınlaşma etkisi gözün çizgilerin nereye gittiklerini izlemekten kendini alıkoyamayacağı, enfes fotoğraflar yaratır. Fotografçılığınıza güçlü bir derinlik hissi katar.

Ayrıca dikey olarak da işe yarar. Uzun bir binanın önünde durup makinenizi zirveyi içine alacak kadar yukarı çevirirseniz köşeler gökyüzüne doğru yakınlaşacağından bina arkaya doğru eğiliyormuş gibi görünür. Sonuç daha geniş objektifle biraz daha belirgindir-hayret uyandırıcı sonuçlar için bir 20mm ya da 17mm’yi deneyin.
Eğer binanızın düz çizgilere sahip olmasını istiyorsanız, yakınlaşan dikeyleri fotograf  makinenizi binanın karşısında tutarak önleyebilirsiniz. Bunu, ya geriye gidip çerçevenin sadece üst yarısını kullanarak, ya da objektifi bir tele objektif ile değiştirip daha da geriye giderek yapın veya karşıdan binanın yarısı kadar yükseklikten çekim yapmak da çok güzel olur. Perspektif kontrol objektifleri olarak bilinen, makineyi oynatmadan binanın tepesini fotografınızın içine almanızı sağlayan özel optikler var.


Geniş açılı objektifler sokak fotografçılığı için çok önemlidir. Geniş alan ve alan derinliği sayesinde makineyi gözünüze getirmeden bile çekim yapabilirsiniz. Sadece f/8'e ve 5 metrelik netleme uzaklığına ayarlayın ve hızlıca çekiminizi yapın.

Makine: Nikon FE2, Objektif: 35mm., Film: Fuji Velvia


Geniş açılı objektifler en ön plandan en arka plana kadar her şeyi net bir odakla kaydetmenizi sağlayan geniş bir alan derinliği sağlamalarıyla ünlüdürler.
Odak uzaklığı kısaldığı oranda alan derinliği artar. Mesela, f/22 ye ayarlı bir 28mm objektif 0.7 metreden sonsuza uzanan bir alan derinliği verirken yine f/22’ye ayarlı bir 20mm objektifte bu 0.3 metreden sonsuza nettir. Sıklıkla, çok fazla alan derinliğinde merceği sonsuza ayarladığınızda sahnenin büyük bir bölümü net çıkar.
Objektifin  alan derinliği skalası varsa, hyperfokal netleme adı verilen tekniği kullanarak alan derinliğini maksimize edebilirsiniz. Bu tekniği kullanmak için merceği sonsuza odaklayın ve diyafram halkasındaki en yakın net odak noktasını görmek için objektif üzerindeki alan derinliği skalasını kontrol edin. Elde edilen uzaklık hyperfokal uzaklıktır. Yapmanız gereken tek şey merceği yeniden hyperfokal uzaklıkta odaklamaktır böylece alan derinliği makineden yarım fazla artmaya başlayacaktır.  Canon EOS kullanıcıları alan derinliğini kontrol etmek için başka bir seçeneğe sahiptirler; bu Canon'un AE modudur.

GÖRÜŞ AÇISI
1.Fotograf:20mm

2.Fotograf:24mm

3.Fotograf:35mm


Yukarıdaki 3 fotograf farklı odak uzaklıklarının yarattığı etkiyi göstermek amacıyla, açıklık bir alanda f/8 diyafram kullanılarak çekildi.

PERSPEKTİF DEĞİŞMESİ
1.Fotograf:20mm model uzaklığı 0.5mm,2.Fotograf:24mm model uzaklığı 0.55mm,3.Fotograf:35mm model uzaklığı 0.6

Objektifleri değiştirdiğinizde aynı görüntüyü sürdürebilmek için modele yaklaşın ya da uzaklaşın. Bu perspektifi değiştirir ama büyüklük, diyafram ve alan derinliği aynı kalır. Bütün çekimler f/8 diyafram ayarında yapılmıştır.

Bütün bu faydalara rağmen geniş açılı objektifler dikkatli kullanılmadıklarında gerçekten kötü pozlanmış fotograflar üretebilirler. Devasa görüş açısı görüntüleri şaşırtıcı bir oranda yutar, eğer ana nesnenize yaklaşmaz ayda ön planı hakim bir özellikle doldurmazsanız boş kompozisyonların ortaya çıkması kaçınılmazdır.  Burada anahtar malzemeniz ayaklarınız. Onları nesneye daha da yakınlaşmak için kullanın- çoğunlukla birkaç adım her şeyi değiştirir.
 Kendinizi geniş açılı objektiflere uyan geleneksel konularla sınırlamayın. Portreler iyi bir örnek. Göz alıcı bir perspektif elde etmek için genel tavsiye 100mm’lik bir tele objektif takıp geriye gitmektir. Fakat model mutlu olduğu sürece aykırı çekimler yapmak için gerçekten çok yaklaşmakta hiç bir sakınca yok. Bu size nokta burunlar ve küçük kulaklar sağlayacaktır, fakat yaklaşım fotoğraf açısından ilginç olur.

Seçtiğiniz bakış açısı önemli; küçük değişiklikler bile fotograflarınızın ruhu ve düzeninde derin etkiler yapabilir. Göz hizasından bir geniş-açılı objektif çok ciddi bir sapma olmaksızın normal bir görüntü verir. Fakat iyice eğilin, yaklaşın ya da yükselin ve aşağıya bakın; nesneler arasındaki ilişki tamamen değişecektir. Önemli olan, geniş-açı çekiminizde tembel olmayın.
Parlama direkt güneşe doğru çekim yaparken geniş açılar için bir sorundur. Eğer çekimin genel ruhuna uygunsa puslu bir altın parıltısı etkisi yaratarak yararınıza olabilir, fakat genelde kaçınılmalıdır. Bu durumda objektif başlığı değil ama kompozisyon bir yarar sağlayabilir. Güneşi ağaç dallarının arkasına alın ya da güneşin yoğunluğunu alacak ince bir bulutun gelmesini bekleyin.
 Işık kaynağı çerçevenin hemen dışından, başıboş bir ışık ön objektif elemanının karşısından geliyorken de parlama olur.  Objektif başlığının yararı olur fakat merceğin görüş alanına girerek fotoğraf kenarlarında kararma ya da çizgiler oluşmasına sebep olmaması için yeterince geniş olduğundan emin olun.
 Objektif başlıkları tüm parlama sorunlarınıza çare olamaz. Mesela, 28mm objektif için uygun başlık 20mm için etkili olamaz, tam tersini de söylemek mümkün. Değişken odaklı objektiflerin kolaylığına karşı ödediğimiz küçük bedel budur. Diğer bir alternatif ise, objektifin ışığın dışında olduğundan emin olacak şekilde elinizle ya da bir kart parçasıyla siper etmenizdir.
Distorsiyon, balık gözü objektiflerde  anahtar özelliktir. Bu, merkezden uzakta kalan çizgilerin ciddi biçimde eğik çıkması demektir. Bu güçlü bir etkidir fakat ara sıra kullanılmalıdır aksi takdirde sıkıcı bir hale gelebilir.
Makine: Canon EOS-1, Objektif: 15mm balıkgözü, Film: Kodak Ektachrome 100




Filtreleri geniş açılara takarken kararma mutlaka göz önünde tutulmalıdır. Yuvarlak, vidalı filtreler  tek başlarına kullanıldıklarında sorun olmaz, ama eğer iki ya da daha fazlasını beraber takarsanız,özelliklede ultra-geniş-açılılarda kararma oluşabilir. Bunu makinenin alan derinliği ön izleme düğmesini kullanarak ve vizörden görüntünün kenarlarına bakarak kontrol edin.
Filtreler konusunda önemli olan alacağınız objektifler hakkında düşünmektir, daha sonra paranızı kararma oluşturmadan oturmasını sağlayacak kadar büyük filtre sistemlerine yatırın. Mesela, popüler Cokin A sistemi bir 28-80mm f/3.5 zoom için iyi olabilir fakat aynı zoom dan daha hızlı F/2.8 diyaframa sahip bir objektif istiyorsanız, filtrenin 77mm olması gerekebilir, o zaman daha büyük bir filtre sistemi olan Cokin P gerekir.
Hakiki geniş-açı bağımlıları için Hitech ve Lee muhteşem 100mm filtre sistemleri üretirken P&L size 100mm ve 125mm seçeneklerini sunuyor.
Polarize filtreler geniş açılarda çok dikkatli kullanılmalıdırlar. Gökyüzüne karşı polarizasyon düz olmadığı için merceğin görüş açısına bağlı olarak bir tarafın diğer taraftan daha koyu olduğu bir durumla karşılaşabilirsiniz.

TEKNİK: ZOOM PATLAMALARI
- Zoom patlaması sıra dışı görüntüler elde etmek için denemeye değer bir tekniktir, ve göz alıcı sonuçlar elde etmek zor değildir.
- Makineyi sabit bir tripoda monte edin ve pozlamayı ayarlayın. Yapabildiğiniz en uzun pozlamayı seçin (birkaç saniye civarı bir şey iyi olur). Bu size perde açıkken zoom hallkasıyla oynamak için çok zaman sağlar.
- Bir kablolu deklanşör kullanarak perdeyi açın ve zoom halkasını  ayarlayın. Titremeye sebep olmamak için bunu dikkatlice yapın.
- Pozlama süresince zoomu yaklaştırmak, zoomu uzaklaştırmaktan biraz farklı bir etki yaratır, bu yüzden ikisini de deneyin. Denenebilecek diğer bir teknik ise zoom halkasıyla oynamadan önce pozlamanın yarısı tamamlanana kadar beklemektir.
- Simon Stafford (üstteki fotoğraf) etkileyici bir fotoğraf ortaya çıkarmak için melez bir teknik seçti. Biraz zoomladı ve durdu, sonra biraz daha zoomladı ve durdu, ve pozlama süresince böyle yaptı.

GENİŞ AÇILI OBJEKTİFLER HAKKINDA BİLMEDİĞİNİZ 10 ŞEY

1- Bu güne kadar üretilen en geniş geniş-açılı objektif 220 derecelik görüş açısına sahip Nikkor 6mm f/2.8 yuvarlak balıkgözüdür. Eğer bir tane almak isterseniz artık üretilmiyor.
2- Aynı Nikkor 6mm eğer bir tane bulursanız size 9000 sterlin civarı bir fiyata malolur.
3- Fransız objektif üreticisi Angenieux ultra-geniş objektiflerin SLR makinalara takılmasını sağlayan retrofokus dizaynı yaparak geniş-açılı objektiflerde devrim yaptı.
4- 35mm SLR’ler için üretilen ilk balıkgözü merceği Nikon tarafından 1962 Haziranında üretilen bir 8mm f/8’di.
5-Tilt-and-shift merceği tanıştıran ilk şirket , Mart 1973’te FD TS35mm f/2.8’i üreten Canon'du. Canon şu anda EOS serisinde 3 tane tilt-and-shift merceğe sahip.
6-50’lerin sonlarında Nikon bulut oluşumlarını ve yüksek yapıları fotoğraflamak için bir Sky kamera üretti. 16.3mm merceği f/8’de 20cm den sonsuza uzanan alan derinliği veriyordu.
7- Pentax 24mm f/2 geniş-açılı objektif , ön elementi üzerinde 1/ 10.000 mm’den daha az kalınlıkta bir aspheric polymer tabakaya sahiptir.
8- 1975’te Minolta MC Rokkor Değişken Alan Kavisi (VFC) 24mm f/2.8 merceğiyle bir ilk yapmıştı.
9- 480 sterlinlik Pentax AF 17- 28mm (sağda) odak uzaklığı boyunca düzeltilmemiş distorsiyona sahip olan ilk balıkgözü zoomdur.
10- Balıkgözü olmayan en geniş objektif Nikkor 13mm’dir.

Yazı ve Fotograflar: Practical Photography
Çeviri: Özgür TUNCER