| |
 |
|
27 Mayıs 1923’te
Avusturya’nın Graz şehrinde doğan Morath’ın çocukluğu bilim insanları
olan ebeveynlerinin Avrupa’daki üniversite ve laboratuarlarındaki
görevleri dolayısıyla-kendi deyişiyle- ev, okul ve dil değiştirmekle
geçti. Babasının görevi nedeniyle ailenin 1930’da Berlin’e
yerleşmesiyle çocukluğunun geri kalanını Nazi rejiminin baskısı
altında ve güzel olan her şeyden yoksun olarak geçirdi. Avangard
sanatla ilk tanışması rejimin yozlaşmış olarak kabul ettiği bu akımın
örneklerini öğrencilere göstermek amacıyla “Yozlaşmış Sanat” adlı bir
sergi açması sayesinde oldu. Morath röprodüksiyonlardan bazılarını
sevmişti fakat sadece olumsuz yorumlara izin veriliyordu. Morath da
farklı bir yol seçti, resimlere bütün detayları ezberleyecek kadar
uzun bakmak ve susmak.
Nazi rejimini desteklemediği için zorunlu göreve gönderildi. Sovyet
ordusu Berlin’e yaklaştığında şehri terk etti ve yürüyerek,
kendisinden daha önce giden ailesinin yanına Salzburg’a kaçtı.
Kelimelere karşı özel bir yeteneği ve merakı olduğu için Berlin’de
Modern Diller okumuştu. Böylece Salzburg’a şehre gelen Amerikan 3.
Bölüğünün Haber Servisinde çevirmen ve editör olarak çalıştı. Burada
gazeteciliğin temel kurallarını öğrendi. Daha sonra bir radyo için
oyunlar yazdı ve Münih’te Amerikalılar tarafından çıkarılan Heute
dergisinde editör olarak çalıştı. Dergiye önereceği konular için
fotografçı bulmak zorunda kalan Morath böylece ilk defa fotografla
ilgilenmeye başladı. Bu araştırma sırasında Ernst Haas’la tanıştı ve
Haas’ın fotograflarından çok etkilendi. Daha sonra Morath ve Haas
birlikte çalışmaya başladılar. Haas fotografları çekiyor o ise
metinleri yazıyordu. İlk önce moda gibi konular hakkında basit
hikâyeler üzerinde çalıştılar.
Daha sonra, ağır ve üzücü olduğu için her halükarda reddedileceğini
düşündükleri bir konu üzerinde sıkı bir şekilde çalışmaya başladılar:
Rusya’dan gönderilen Avusturyalı savaş esirlerinin ulaştığı tren
istasyonunda günlerce çalıştılar. Metni ve fotografları çok beğenerek
yayınlayan şef editörleri Warren Trabant o zamanlar Magnum’u yeni
kurmuş olan Robert Capa’ya da bir kopya göndermişti. Capa’nın
davetiyle Paris’e gittiler ve Morath Magnum’da metin yazarı olarak
çalışmaya başladı. Dünyanın çeşitli yerlerindeki Magnum
fotografçılarından gelen fotografların hikayeleri, için metinler
yazıyordu. Sık sık Haas ve diğerleriyle birlikte yolculuklarında
beraber giderek kontakt baskılarını düzenliyordu.
1951’de bir İngiliz gazeteciyle evlenerek Londra’ya taşındı.
Çevresinde fotograflanması gerektiğini düşündüğü bir çok konu fark
eden Morath tanıdığı fotografçıları teklifte bulunsa da çok azı
ilgileniyordu. bir gün kısa bir tatil için gittiği Venedik’te yağan
yağmur ve dışarıdaki ışığın çok güzel bir kompozisyon oluşturduğunu
gördü ve Capa’yı arayarak hemen bir fotografçı göndermesini söyledi.
Capa’nın cevabı ise oraya birisi ulaşana kadar yağmurun dineceği ve
neden artık kendisinin fotograf çekmediğiydi. Bunun üzerine annesinin
babasına labarotuardaki çalışmalarında yardım ederken kullandığı ve
sonradan kendisine kalan eski Contax’a bir film yerleştirip film
kutusunun üzerindeki yönlendirmeleri okuyarak fotograf çekmeye
başladı. Bu andan sonra kararını vermişti; fotografçı olacaktı.
Artık fotograf çekmek onun için bir ihtiyaç haline gelmişti.Bir süre
sonra boşanan Morath, Londra’da iki kız arkadaşıyla beraber kalmaya
başladı ve ikinci el bir Leica alarak Egni Tharom adıyla fotograf
sattı. Robert Capa’ya gösterebilecek kadar iyi bir fotograf-denemesi
hazırlamaya kara verdi ve haftalık bir Katolik dergisinin editöründen
koparmayı başardığı bir görev ve biraz avansla Paris ve diğer Fransız
şehirlerinde genellikle fabrikalarda çalışarak fakirlere inanç
aşılamaya çalışan işçi rahipleri çekmeye başladı. Bir aylık bir
çalışmadan sonra ortaya çıkan işi derginin editörü çok beğenmişti.
Bunun üzerine Morath metni ve fotografları Capa’yla bir görüşme
ayarladığı Magnuma götürdü. Capa fotografları beğenmişti, Morath’ın
ajansa gelen ama büyük fotografçıların ilgisini çekmeyen işleri
yapmasına izin verdi. Daha sonra ise büyük görevlere çıkmadan önce bir
süre Henri Cartier-Bresson’a asistanlık , çevirmenlik ve çıraklık
yaptı. 1951’de fotograf çekmeye başlayan Morath 1953-54 arasında
Bresson’un asistanıydı. 1955’te ise bir Magnum üyesiydi.
Uzun yolculukları ve fotografik denemeleri Life, Paris Match, Holiday
Magazine, Saturday Evening Post, Vogue, Picture Post, Illustrated
Magazine gibi önde gelen dergilerde yayınlandı. 1960’ta Senaryosunu
ünlü oyun yazarı Arthur Millerin o zamanki eşi Marilyn Monroe için
yazdığı ve Monroe’nun da başrolde oynadığı The Misfits’in çekimlerini
fotografladı. 2 yıl sonra ise Arthur Miller’la evlenerek Amerika’ya
Connecticut’a yerleşti. Miller ve Morath evliliğinden ünlü aktör
Daniel Day- Lewis’in eşi Rebecca dünyaya geldi. Millerle birlikte
çıktıkları gezilerden ortak kitaplar ürettiler; bu sefer fotograflar
Morath’dan kelimeler ise Miller’dandı. In Russia (1969), In the
Country (1977), Chinese Encounters (1979) ve Miller’in klasikleşen
kitabı Death of A Salesman’ın Beijing’te sahnelenmesini gösteren
Salesman in Beijing bu ortaklığın sonucunda ortaya çıkan kitaplardır.
Morath New York’ta 30 Haziran 2002’de ölümüne kadar fotograf açısından
oldukça üretken bir hayat sürdü ve eşi Miller’in deyimiyle “ 50 yılı
aşkın bir süre insanlardan ve yaşadıkları yerlerden şiirler
yarattı.”
Morath her şeyden önce bir mekan fotografçısıdır. Mekanların
portrelerini çizer. Bir gezgindir. Gezilerinde özel bir plan yoktur.
Genellikle hikayenin kendiliğinden gelişmesini bekler. Onu farklı
kılan çalışmaları dergiler için hazırlanan kısa hikayelerden çok
Avrupa, Rusya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’ya yaptığı uzun yolculuklarda
oluşmuş günlükleridir. Morath fotograflamayı düşündüğü ülkeyi devamlı
ziyaret eder ve ülke insanlarıyla anlaşabileceği bir dili mutlaka
öğrenirdi ve fotografları fotografladığı mekanla kurduğu bu
yakınlıktan doğardı. 8 dil bilen Morath’ın bildiği diller arasında
Mandarince bile vardı. Çine gitmeden önce 5 yıl Mandarince çalışmıştı.
Morath’ın gezileri ve Magnum’dan gelen görevleri çoğunlukla
kitaplaşmıştır. 1956’da Holiday Magazine için yaptığı İran yolculuğu
daha sonra From Persia to Iran (Fars imparatorluğundan İrana), İspanya
yolculukları Fiesta in Pamplona (Pamplona Şöleni), Rusya yolculukları
ise Russian Journal adıyla kitaplaştırıldı. Diğer kitapları arasında
Mary McCharty ile yaptığı Venice Observed, Portraits, Saul
Steinberg’le yaptığı Le Masquerade (maskeler), Magnum’un grup olarak
hazırladığı The Misfits filminin çekim fotografları için Reno,
Nevada’ya yaptığı 18 günlük yolculuğu sırasında çektiği fotograflardan
oluşan Road to Reno’yu sayabiliriz.
Bir çok ödül sahibi olan Inge Morath, Avusturya Devlet Büyük Ödülünü
alan İlk Kadın fotografçıdır. Sadece birkaç kadının kendini kabul
ettirebildiği bir dönemde yetişen Morath Eve Arnold’la birlikte
Magnum’a giren ilk kadındı. Magnum tarafından her yıl yetenekli kadın
fotografçılara fırsat verebilmek amacıyla Inge Morath Ödülü
verilmektedir.
Kaynaklar
http://www.ingemorath.net/
http://www.pwscc.edu/theatre_conference_1996_featuredartists.shtml
http://www.torrington.uconn.edu/IngeMorath.htm
http://www.chicagotribune.com/features/chi-0506010434jun02,1,5717414.story?coll=chi-nonmmxent-utl |
|
