Bir Cumartesi günü sabahın ilk ışıklarıyla Veliefendi’deyiz... Veliefendi’de sabah antrenmanına yetişmek için geldiğimiz bu saatte İstanbul hala rölantide bekliyor. Kargalar...Onlar hala alarmlarını 10 dakikaya ileriye ayarlayıp tekrardan uykuya yatıyor...Kapının önünde dururken düşünüyorum içerisi ne kadar hareketli olabilir ki diye bu saatte...Ama turnikelerden geçtiğimiz anda buranın enerjisi kendine doğru çekmeye başlıyor.

Kaygılarım boşuna imiş...Veliefendi’de gün başlayalı çok olmuş. Atlar seyisleri üstlerinde  büyükçe bir kumluk alanda yavaş tempoda yürüyorlar. Tam o kadar da geç kalmamışız derken karşıdan ancak dörtnala giden bir atın çıkarabileceği sesler geliyor. Antrenman için hazırlanmış kum pistte ısınma turlarını geçen atlar koşuyorlar. Yaşar Kemal’in İnce Memed’i geliyor aklıma İnce Memed kadar efsane olmuş ‘Yağız Atı’ geliyor. Esaslı bir Arap dörtnala koşarken izlemenin verdiği keyfi daha önce İnce Memed de Yaşar Kemal’in İnce Memed’in atını tasvir edişini okurken almıştım. Veliefendi’den Toroslara,Çukurova’ya  doğru giderken güvenlik  görevlisinin uyarısı ile uyanıyorum. Piste çok fazla yaklaştığım için uyarılmıştım. Haklıydılar da. Malum bu asil hayvanlar bir yandan cesaretin simgelerinden biri iken bir yandan da çok narin hayvanlardı. Atları özel yapan da buydu sanırım. Atların bu narinliğine at yarışlarının hileye hurdaya çok müsait oluşu katılınca güvenlik önlemi olarak burada oturtulmuş katı düzen attımız her adımda arkamızdan geliyor. Atları seyretmenin keyfinin yanında atları hayatının orta yerine koymuş Veliefendi Hipodromu’nun emektarlarını dinlemek bambaşka bir keyif....

‘Selamün Aleyküm Üstad’’ ‘Ve Aleyküm Selam’ Diye başlayan sohbetler atlar üzerine,ganyan üzerine,boynumda asılı duran fotoğraf makinası üzerine, benim okulum onun işi üzerine uzayıp gidiyor. Bir sigara yakılıyor. Dertlenmeler başlıyor.

‘Antrenörlük de zor seyislik de...At, yarışı kazanırsa jokeyle kazanır, kaybederse antrenörle seyisle kaybeder’ Buna benzer yakınmalardan sonra genelde gelen cümle ise şu ‘’Atlarla çalışmanın keyfi başka ama yeğen’’

Antrenmanlar bitip de atlar ahırlarına doğru çekilirken onların gittiği yoldan olmasa da onların arkasından biz de ahırlara doğru gidiyoruz. Ahırlar kısmı Veliefendi’nin görünen yüzünden çok farklı olsa da, günümüz dünyasının geriye kalan kısmıyla uyuşuyor. Kapitalizm burada da tüm araçları ile hazır bulunuyor. Emek ve sermaye çelişkisinin insanın gözüne sokulduğu yerlerden burası da...Hem de en acımasız haliyle. Seyisler, neredeyse karın tokluğuna çalışıyorlar. Ahırların hemen üst katlarında yer alan odalarda birkaç kişi birarada kalıyorlar. Dışarıdan tamamen izole bir şekilde hayatları Veliefendi Hipodromunun ahırlar kısmında geçiyor. ‘ Ağabey burası Küçük Diyarbakır’ diyor tütünü sararken bakıcılardan biri.. Devamında ki bol ‘memleket neresi Gardaş’lı sohbetler de destekliyor bu önermeyi...Neredeyse hepsi Diyarbakır’dan gelmiş seyislerin Veliefendi’ye, hayvancılıktan kaçıp taşı, toprağı altın sanılan İstanbul’da yine tezekle, samanla karşı karşıya kalmışlar.Tek tesellileri ise atların güzelliği... ‘Gel abi gel şu bizim atı bir çek hele şunun güzelliğine bir bak’

Muhabbet o kadar koyulaşmıştı ki onlar ‘çek’ demese neredeyse fotoğraf makinamın varlığını unutacaktım...Önemli de değildi zaten ben buraya bir daha gelmezsem işimi yarıda bıraktığım hissine kapılacaktım o yüzden hiç tasalanmadım insanlarla arama fotoğraf makinasını sokmadığım için...

Ahırlar kısmından ayrılmak zor olsa da zamanın kısıtlı olduğunu da gözönünde bulundurmak gerekiyordu. Zira burada bu belli başlı yerler dışında gezinmek üstüne üstlük fotoğraf çekmek için izin alınabilen süre çok da uzun değildi. Veliefendinin de devasa bir kompleks olduğu düşünülürse bana tekrar gelmek üzere bu bölümden ayrılmak düşüyordu.

Ahırlardan uzaklaştıkça Veliefendi’nin aydınlık tarafına yaklaşıyor gibi hissediyordum. Sıradaki durak ‘Apranti Okulu’ idi. Aprantiler için jokey adayı ufaklıklar demek yerinde olacaktır. Apranti okulunun en dikkat çekici unsuru ise ‘mekanik At’tı denebilir. Bu demirden atın üzerinde jokey adayları bir yarışta atın üzerinde nasıl duracaklarını farklı hızlarda deneyebiliyorlar. Uygulama açısından çok önemli bir unsur olsa da çalışırken çıkarttğı demir sesleri atların dörtnala koşarken çıkarttığı seslerden bir hayli uzak... Yine de binmek keyifli olabilirdi. Yaşımız biraz geçti aprantilik için ama ‘bir kereden bişey olmaz’ cümlesini kurmak içimden geçmedi değil...

İlk gün için yapılabilecek şeyler bunlarla sınırlıydı çünkü Veliefendi’de neredeyse bizden ve çalışanardan başka kimse yoktu. Ertesi gün koşulacak yarışın yaratacağı fırtınanın sessizliği imiş bu...

Ve yarış günü...
Bir önceki gün fotoğrafını çektiğimiz atlar bugün süslenmiş püslenmiş vaziyette padokta yarışseverlerin huzuruna çıkıyordu. Hemen hemen hemen herkes bir elinde altılı kuponu, bir elinde birbirini hiç tutmayan tüyolarla dolu yarış mecmualarıyla bir gözleri atlarda düşünüyorlardı.

‘Ulan bu eşşek be’, ‘Bu at yarışı kesin götürür’ sık sık kulağıma gelen cümlelerdi.

Yarış gününde kimden altılı ganyan hakkında bilgi almak istediysem hepsi bana tüyo verdi. Kendini bu konuda uzman ilan etmeyen birine rastlasaydım onun verdiği tüyolarla at yarışı oynabilirdim. Oradaki heyecanı görünce ister istemez kendine çekiyor. Zaten her taraf altılı kuponu dolu. Bazıları yarı oynanmış... Gerçi lafım yok gerçekten uzmanlık isteyen bir mevzu ama kendini uzman ilan edenlerin sıcak yaz gününde Ege sahillerinde bir yerde beş yıldızlı bir otelde olmaları gerekirken burada olmaları da bir garip sanki... Tüm yapılan antrenmanların, hazırlıkların, kupon hazırlamak için girişilen beyin fırtına ve egzersizlerinin son bulduğu nokta ise tabii ki yarışlar... 

Yarışlar, genelde 8,9 veya 10 ayaktan oluşuyor...Son altı yarış altılı ganyanı oluşturuyor. O yüzden ilk iki-üç yarışın o kadar da heyecanlı olduğu söylenemez. Fakat altılının ilk yarışından önce tribünde yerler alınıyor. Sesler açılıyor buz gibi birayla...Son 400’de rahatça bağırıp,sövebilmek için aslında tüm bunlar sanırım.Öyleymiş de zaten daha ilk yarışta son viraj dönülünce başlıyor küfürler, bağırışlar, ‘yürü be oğlum’ şeklindeki sevgi sözcükleri...Sonrası aynı zaten..Altıncı yarışa gelene kadar tribünler bir hayli boşalıyor. Kuponu yatanlar ya piknik alanına ailesinin yanına,ya içeriye bira içmeye ya da evine kaçıyor. Ama hepsi için ortak olan birşey var. Hiç kimse hemen içeride yarış bülteni satan büfeye uğramadan geçmiyor. Umut fakirin ekmeği denebilse de bunu adrenalin ihtiyacı olarak tanımlamak da mümkün görünüyor. Biz yine de altıncı yarışın sonuna kadar izlemede kalıyoruz. Çünkü her son 400 metre,300 metre,200 metre,100 metre ve finiş bizimi içinde büyük bir heyecan oluyor. Arap ve İngiliz taylarının nallarının yere vurduğu anlardaki sesler de heyecanımızı ikiye katlıyor. Üstlerine giydirdikleri rengarenk kıyafetleri ve yine üzerilerindeki jokeyleri gözardı edersek savaş meydanında düşmanın üstüne giden atları andırıyorlar finişe yaklaşırken... Altıncı yarışın finişi görüldükten sonra duyulan küfürlerin desibeli yükseliyor ve sevinç nidalarının da... Sonra her şey bir gün önceki haline dönmek için hazırlanmaya başlıyor. Hem atlar, hem atların insanları hem de ganyancılar...

Veliefendi’de ki iki günün sonunda yavaş yavaş dışarıya süzülürken kulağımıza gelen sesler pek de içaçıcı değil...Altılı tutturanlar zaten gişede parasını almayı beklerken, tutturamayanlar bahçede sinir harbi geçirmekte...Koltuklarının altında yarış bültenleri, ceplerinde de kuponlar....  
Yazı ve fotograflar : Adnan Onur ACAR